Algen van de boer

9 11 2007

Algen van de boer

de Volkskrant, Wetenschap, 23 november 2002 (pagina W5)
Door Bart Dirks

Varkenshouders met een wierenkwekerij kunnen hun mest verwerken tot veevoer. Ook mensen zouden er goed aan doen vaker wieren te eten.

Algen en wieren zijn in buitenbaden en meren meestal een even vervelende als hardnekkige plaag. Maar in een aantal merkwaardig ogende bassins in de buurt van Lochem in de Achterhoek kan het water niet groen genoeg zijn. De wieren die hier groeien, zijn voor uiteenlopende zaken geschikt: als veevoer, als ingrediënt voor cosmetica en als voedingssupplement in bijvoorbeeld pasta’s, babyvoeding, soep of vruchtendranken. ‘Oude volkeren schepten al blauw-groene wieren uit de buitenwateren’, weet ing. Robert Baard, die ooit zijn brood verdiende met het bestrijden van wieren en algen. Nu is hij directeur van het Arnhemse biotech-bedrijfje AquaCultura dat wieren kweekt. ‘De Azteken droogden het en maakten er een soort cake van. Het bevat veel eiwitten, koolhydraten, vitaminen en vetzuren. Algen vormen een compleet voedingspakket.’

Vooralsnog worden de algen die Aquacultura produceert alleen verwerkt tot veevoer. Voor varkenshouders, die doorgaans grote moeite hebben om van hun mest af te raken, lijkt een eigen wierenkwekerij het ei van Columbus.

Het principe is eenvoudig. Graaf een bassin, bestaande uit naast elkaar liggende sloten van 25 centimeter diep. Bekleed ze met witte plastic folie. Kweek vervolgens de gewenste algensoort en voer de algen met de mineraalrijke varkensmest.

Het gaat om de natte fractie van de mest – 90 procent van het totaal. De overige 10 procent, de dikke fractie, wordt gecomposteerd en door de boeren over het land uitgereden.

Een schoepenrad stuwt het groene water door de algenkwekerij. De golfslag is van levensbelang voor de microscopisch kleine plantjes. Zo worden ze geregeld aan het zonlicht blootgesteld, maar ook weer niet te lang waardoor ze ‘oververhit’ zouden raken. Een bijkomstigheid is dat de wieren enorm veel zuurstof produceren – één hectare met algen maakt twintig keer zoveel zuurstof aan als een hectare bos.

In Barchem (gemeente Lochem) zijn zo vijf bassins met schoepenrad gegraven, samen 1,2 hectare groot. Acht varkenshouders leveren er jaarlijks drieduizend kubieke meter mest af, en krijgen er 18 duizend kilo algen voor terug. Ze worden toegevoegd aan het drinkwater van de varkens, die het smaakje volgens de boeren kunnen waarderen. Als veevoer voor 4 tot 5 procent met deze algen word verrijkt, heeft dat volgens Baard al een positieve werking op de vitaliteit en vruchtbaarheid van de dieren. Ook zou de uitstoot van ammoniak afnemen.

AquaCultura hoopt dat de komende vijf tot tien jaar tweehonderd varkenshouders een algensloot maken. Aanleg van het bassin met schoepenrad kost zo’n 250 duizend euro. Met AquaCultura sluiten ze een servicecontract af. Het bedrijf analyseert met meet- en regelapparatuur monsters van het water, de algen en het eindproduct.

Het kan leiden tot een forse kostenbesparing, rekent Baard voor. ‘Normaal gesproken betalen boeren tot 18 euro per kuub om van hun overtollige mest af te komen. Met een wierenkwekerij hebben ze geen mestafzetcontracten meer nodig en zijn ze voor tien euro per kuub klaar.’

Een wierenkwekerij opzetten lijkt eenvoudig, maar de weg ernaartoe was lastig. Midden jaren negentig dacht het bedrijf Algaetec uit Giessen ook een werkende algensloot te hebben ontwikkeld, maar op een proeflocatie in Woerden bleef de gedroomde doorbraak toch uit.

‘Ze hadden problemen met het oogsten en met de kwaliteit’, aldus Baard. ‘Je moet je voorstellen dat er 30 duizend algensoorten bestaan, die in grootte variëren van 0,3 tot 10 micrometer. Maar je wilt slechts één specifieke soort produceren. Dat kun je onder andere beïnvloeden door de snelheid van het schoepenrad en de vorm en diepte van de bassins. Het luistert heel nauw.’

Ook de goedkeuring om de algen tot veevoer te verwerken, liet op zich wachten. Wat gebeurt er met reststoffen die in de mest zitten, zoals antibiotica, virussen of bacteriën? Het Productschap Diervoeder durfde er geen oordeel over te geven, en verwees naar Brussel. Daar werd het fiat verleend. Wel blijft het vaak moeilijk plaatselijk een vergunning te krijgen – één gemeente eist zelfs midden in het weiland een vangrail rond de bassins.

Ondertussen kijkt AquaCultura verder dan de agrarische sector. Het bedrijf wil van feed naar food – van veevoer naar voedingsmiddelen voor menselijke consumptie. Wieren lijken interessant voor neutraceuticals – voedingsmiddelen die de gezondheid bevorderen. Sinds de jaren vijftig wordt daarom het blauw-groene wier Spirulina maxima gecultiveerd, een soort die gedijt in tropische en subtropische gebieden, zoals Hawaii. Deze spirulina zit onder meer in sportdrankjes.

In Europa kweekt AquaCultura naar eigen zeggen als eerste wieren voor menselijke consumptie. Dat gebeurt in de afgelopen week geopende wierenkwekerij in Heure (gemeente Borculo). Deze wieren krijgen geen dierlijke mest, maar een speciaal samengesteld groeimedium, een soort kunstmest dus.

Toestemming krijgen om deze algen als voedingssupplement aan pasta’s of babyoeding te mogen toevoegen, is niet het grootste probleem. Een echte commerciële doorbraak moet komen van een officiële erkenning van de gezondheidsclaims.

Prof. dr. John de Vries, emeritus hoogleraar toxicologie aan de Open Universiteit in Heerlen, bevestigt die meerwaarde. ‘Olievetzuren in vis en algen zijn van cruciaal belang voor het optimaal functioneren van het centraal zenuwstelsel, voor hart en bloedvaten en voor het afweersysteem’, benadrukt hij. ‘Niet voor niets krijgen te vroeg geboren baby’s extra visolievetzuren toegediend, zodat hun centraal zenuwstelsel zich verder ontwikkelt.’

Jarenlang pleitte De Vries vergeefs bij de Gezondheidsraad voor de erkenning van visolievetzuren in vis en algen. ‘De raad heeft helaas heel lang de boot afgehouden. Men kon het niet eens worden over de veiligheid van deze visolievetzuren. Maar élke stof is toxisch, het hangt alleen af van de dosering.

‘Het interessante is juist dat de olievetzuren uit algen een perfect tegenwicht bieden tegen het teveel aan linolzuur dat we binnen krijgen uit plantaardige oliën en vetten.’ Juist om die reden wordt inmiddels aanbevolen minstens een keer per week vis te eten. ‘Maar in plaats van vis zou men ook visolievetzuren als zodanig kunnen innemen’, aldus De Vries. ‘Tal van voedingsmiddelen kunnen ermee worden verijkt. Bovendien kunnen algen en wieren ook plantaardige oliën vervangen.’

AquaCultura heeft daarom al contacten met ondernemingen als Nutreco, DSM en Numico, aldus directeur Robert Baard. ‘Met Unilever gaan we laboratoriumtests doen met onze wieren uit Heure: hoe gedragen ze zich als ze een tijd in een koeling liggen, of na verhitting? Ik denk dat we een grote markt aanboren. Natuurlijk moeten we dan eerst een behoorlijke productie uit wieren hebben, voordat een gigant als Unilever er iets mee zou kunnen doen.’

Copyright: de Volkskrant


Acties

Information

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s




%d bloggers op de volgende wijze: